Wyjątkowo Zwięzły Słownik Terminów Plastycznych dot. Malarstwa, litera F
W tak niszowej branży jaką są sztuki plastyczne, nie trzeba się bardzo dobrze orientować, żeby robić spore wrażenie na swoich znajomych. Wystarczy chwilka czasu, żeby dało się coś i o sztuce ciekawie powiedzieć przy kawie. Tak naprawdę wystarczy na wiele okazji tyle co w tym słowniku. Nawet, żeby zaskoczyć prawie każdego przewodnika w prawie każdym mieście czy muzeum. Pomoże też osobom zainteresowanym bardziej poważnie tym, żeby swobodniej poruszać się po terminologii związanej z plastyką. Serdecznie zachęcam do przeglądnięcia tego krótkiego słownika o malarstwie, a potem do powrotów.
- A /15
- B /4
- C /4
- D /3
- E /7
- F /5
- G /1
- H /3
- I /4
- J /1
- K /11
- L /4
- M /6
- N /2
- O /1
- P /15
- Q /1
- R /7
- S /11
- Ś /1+2
- T /3+9
- U /1
- W /4+4
- Z /1
Krótka i żartobliwa prezentacja wyjaśnionych w słowniku pojęć na literę f:
Fowizm, to nie formizm. Fowizm zrobiony za pomocą frottagu musiałby być pejzażem z fakturą kory drzew wydobytą ciemnoróżową lub czerwoną kredką zamiast oczywistej gęstej farby. Formistom frottage pasuje.
litery słownikapowrót na stronę startową witryny
faktura
— w malarstwie termin ten określa sposób nakładania farb na podłoże. Może być faktura gładka, szorstka, impastowa itd.
farba
— to ogólnie mówiąc, mieszanina pigmentu i spoiwa. Do połowy XIX wieku farby ucierano ręcznie, po tym czasie farby stały się produktem przygotowywanym zazwyczaj fabrycznie. Farby dzieli się, w zależności od zastosowanego spoiwa, na farby: olejne (spoiwem są oleje schnące), farby olejno-żywiczne (spoiwem są oleje schnące z dodatkiem żywicy i balsamu), farby klejowe (spoiwem jest roztwór kleju w wodzie), farby woskowe (spoiwem jest wosk), farby wapienne (spoiwem jest mleko wapienne), farby syntetyczne (spoiwem jest żywica organiczna). Można też dokonać innego podziału farb, w zależności od planowanego efektu wizualnego, na farby: kryjące, półkryjące i laserunkowe. W ceramice stosuje się specjalne mieszanki glinek i tlenków metali, dla których spoiwem są, do momentu wypalenia, balsamy i olejki. Wśród farb ceramicznych wyróżniamy farby podszkliwne (wypalane w wysokich temperaturach, o niewielkiej palecie kolorystycznej) i farby naszkliwne (wypalane w temperaturach niższych).
formizm
— kierunek w malarstwie polskim ukształtowany w latach 20-tych XX wieku, w którym wiodącym zagadnieniem malarskim była artystyczna forma, a nie treść i wyraz. Głównymi przedstawicielami formizmu byli A. Pronaszko, Z. Pronaszko, L. Chwistek, T. Czyżewski, J. Hrynkowski, Witkacy.
fowizm
— kierunek w malarstwie francuskim ukształtowany na początku XX wieku. Głównym jego przedstawicielem był Matisse. Inni fowiści, to A. Derrain, M. Flaminck, R. Dufy. Artyści pragnęli całkowitej swobody malarskiej, dlatego zrywali z naśladownictwem natury. Sztukę fowistów wyróżnia syntetyczne kształtowanie formy, śmiała deformacja rysunku i stosowanie czystych, płaskich i pełnych światła plam koloru.
frottage
— prosta technika rysunkowa polegająca na pocieraniu grafitem kartki papieru położonej na fakturalnej powierzchni materiałów takich, jak kamień, drewno itp.
litery słownikapowrót na stronę startową witryny
W sumie, cały Wyjątkowo Zwięzły Słownik Terminów Plastycznych aktualnie zawiera co najmniej 110 zwięźle wyjaśnionych pojęć plastycznych.
Dla pasjonatów: z Historii koloru coś na literę f
„Fakt, że malarstwo zajęło się zmysłowo-racjonalną rekonstrukcją rzeczywistości, znajduje swoją paralelę w teorii sztuki obracającej się wokół pojęcia imitatio naturae. Jest to formuła tak ogólna, że mieści w sobie wiele sposobów rozumienia owej natury. Pozostawia też ona szeroki margines dla jej interpretacji barwnej. Strona kolorystyczna malarstwa uległa ogromnym zmianom na przestrzeni trzech wieków: XV, XVI i XVII, podczas gdy nadal trwało niezmienne przekonanie, iż zadaniem sztuki jest wierne odbicie natury. Nie tylko dobór barw, sposób ich użycia, stosunek do światła i cienia, kształtowanie farby w każdym z tych okresów ulegało zmianom, ale obserwujemy też proces indywidualizacji szkół narodowych (włoska, flamandzka, hiszpańska, holenderska), a wreszcie — poszczególnych wielkich jednostek twórczych. Renesans rozpoczął proces indywidualizacji w twórczości, lecz teoria sztuki fakt ten uświadomiła sobie z dużym opóźnieniem i nawet nie zawsze odnosiła się do niego pozytywnie. W mniemaniu niektórych klasyków XVII w. styl indywidualny był przeszkodą na drodze do doskonałej imitacji natury” (M. Rzepińska, Historia koloru, Warszawa 2009, s. 177).
litery słownikaPowrót na stronę startową witryny
Bibliografia:
- Levey M., Od Giotta do Cézanne'a, Warszawa 1972;
- Rzepińska M., Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław 1988;
- Rzepińska M., Historia koloru, Warszawa 2009;
- Słownik języka polskiego PWN, Warszawa 1996;
- Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 2002;
- Ślesiński W., Techniki malarskie spoiwa organiczne, Warszawa 1984;
- Ślesiński W., Techniki malarskie spoiwa mineralne, Warszawa 1983;
- praca zbiorowa, Techniki wielkich mistrzów malarstwa, Warszawa 2006;
- moje własne notatki z wykładów na ASP w Krakowie.
Podana tu literatura przedmiotu dotyczy całego słownika.